Kaszel jest elementem reakcji obronnej organizmu. Kaszel może być bardzo denerwujący i nieprzyjemny. Jest jednak ważną częścią mechanizmu samooczyszczającego organizm, a jego podstawową rolą jest oczyszczenie dróg oddechowych i, tym samym, ochrona płuc.
Kaszel jest wyzwalany, gdy pobudzeniu ulegną specjalne receptory nerwowe znajdujące się w drogach oddechowych. Do czynników wyzwalających natychmiastowy odruch kaszlu należą np. dym, pył lub okruchy, a także dostające się do gardła kwasy żołądkowe (zgaga). Nadmiar wydzieliny w drogach oddechowych również może drażnić receptory kaszlowe, zwłaszcza, gdy flegma jest gęsta, lepka i hamuje ruch delikatnych włosków (rzęsek), które w normalnych warunkach usuwają śluz z dróg oddechowych.
Podrażnione receptory nerwowe przesyłają sygnały do mózgu, w odpowiedzi powstaje reakcja umożliwiająca usunięcie czynnika drażniącego. Nagły, silny wyrzut powietrza z płuc, czyli właśnie kaszel, pozwala przesunąć substancję drażniącą wraz z prądem powietrza do tchawicy, a docelowo poza organizm. W zdrowym organizmie kasłanie skutecznie oczyszcza drogi oddechowe. Jednak podczas choroby, gdy wydzielina jest szczególnie gęsta i lepka, odruch kaszlowy nie wystarcza do jej przesunięcia. Wysoce skuteczny lek wykrztuśny, taki jak Mucosolvan®, rozrzedza wydzielinę, co ułatwia jej odkrztuszenie.